Bezzwrotny charakter świadczeń podatkowych

postheadericon Bezzwrotny charakter świadczeń podatkowych

Bezzwrotny charakter świadczeń podatkowych polega na definitywnym przekazaniu środków pieniężnych przez podmiot zobowiązany na rzecz budżetu państwa lub innego funduszu celowego. Nie jest to więc forma czasowej i zwrotnej pożyczki środków, lecz obciążenie definitywne. Cecha ta zostaje zachowana nawet wówczas, gdy organ finansowy po dokonaniu weryfikacji wymiaru podatkowego stwierdzi występowanie nadpłaty podatku i zarządzi jej zwrot. Nawet w tych wypadkach ustawodawca preferuje na ogół inne rozwiązanie, np. zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, a dopiero w ich braku stosuje się zwrot nadpłaty. Bezzwrotność podatków jest cechą pozwalającą odróżnić świadczenia podatkowe od innych rodzajów dochodów budżetowych, które mają charakter pieniężny, przymusowy, lecz podlegają zwrotowi (np. pożyczki wewnętrzne i zagraniczne, lokaty budżetowe).

Nieekwiwalentność (nieodpłatność) podatków oznacza, iż nie są one związane z żadnym wzajemnym świadczeniem ze strony państwa i jego budżetu. Opłacając podatek nie można oczekiwać ani żądać w zamian konkretnego świadczenia ze strony państwa. Niekiedy wspomina się co prawda o tzw. odpłatności ogólnej, lecz nie pozostaje ona w związku z powyższą cechą podatku. Jeżeli bowiem budżet państwa finansuje ze zgromadzonych świadczeń podatkowych tworzenie i funkcjonowanie pewnych urządzeń infrastrukturalnych lub kulturalnych, to prawo do korzystania z nich mają nie tylko ci, którzy zapłacili konkretny podatek i w określonej wysokości.

Nieodpłatność świadczeń podatkowych jest cechą, której ustawodawca czasami specjalnie nie eksponuje. Rezygnuje wówczas nawet z używania w stosunku do tych świadczeń z nazwy „podatek” (np. dywidenda od przedsiębiorstw państwowych^. Z materialnego punktu widzenia nie ma to większego znaczenia, ponieważ są to świadczenia podatkowe, do których stosuje się przepisy o zobowiązaniach podatkowych.

Ogólność jako cecha świadczeń podatkowych oznacza, iż normy prawnie generalnie obowiązujące określają obowiązki podatkowe pewnej kategorii podmiotów prawa, nie oznaczonych jednak imiennie, lecz w sposób kategorialny przy użyciu nazw ogólnych. Generalny charakter podatku oznacza, że jest on świad-

czeniem nakładanym na klasę podmiotów wyodrębnionych ze względu na określone cechy, które są zobowiązane do zapłaty świadczenia według powtarzalnych reguł ustalających rozmiary świadczenia, czas i sposób zapłaty (T. Augustyniak- Górna, Generalny charakter podatku, /w:/ System podatkowy. Zagadnienia teore- tyczno-prawne, Łódź 1992, s. 64). Wszystkie podmioty należące do tej samej kategorii, oznaczonej przepisami prawa podatkowego, obowiązane są płacić podatek w tych samych rozmiarach.

Niekiedy nauka finansów i prawa finansowego posługuje się pojęciem podatku celowego, związanego bezpośrednio z wykorzystaniem środków stąd płynących na ściśle określony cel (np. podatek leśny). Z prakseologicznego punktu widzenia każdy podatek powinien być celowy w sensie istnienia fiskalnych lub pozafiskalnych przesłanek jego funkcjonowania. Podatki mogą mieć charakter celowy również w tym sensie, że stanowią źródło tworzenia pozabudżetowych funduszy celowych. Nie zmienia to jednakże ich cechy nieekwiwalentności.

Zostaw Komentarz