FORMY PRAWNE WYDATKÓW BUDŻETOWYCH

postheadericon FORMY PRAWNE WYDATKÓW BUDŻETOWYCH

Wydatki budżetowe regulowane są przepisami prawa. Przy szerokim podej-ściu do pojęcia prawa finansowego można przyjąć, że całość przepisów dotyczących wydatków budżetowych należy do prawa finansowego. Znaczna jednak część przepisów o wydatkach budżetowych zaliczana jest tradycyjnie do innych niż prawo finansowe, gałęzi prawa.

W oparciu o obowiązujący system prawa, wydatki budżetowe można klasy-fikować w różny sposób. Traktuje o tym. rozdz. 1 niniejszej części. W tym miejscu wyodrębnimy wydatki, które regulowane są głównie przepisami innych gałęzi prawa oraz wydatki regulowane głównie prawem finansowym, z uwzględnieniem ich form prawnych.

– zapłatę za nabywane towary i usługi (regulowane głównie prawem cywilnym),

– wynagrodzenia za pracę pracowników, wypłaty z tytułu umów zlecenia i o dzieło, nagrody, wypłaty z tytułu delegacji itp. (regulowane głównie prawem pracy, cywilnym i administracyjnym),

– wypłaty emerytur, rent i innych świadczeń z funduszy ubezpieczeń społecznych (głównie prawo pracy),

– opłaty składek i im podobnych należności (głównie prawo administracyjne i międzynarodowe),

– odszkodowania, rekompensaty, kary (głównie prawo administracyjne i karne),

– inne, w zależności od specyfiki jednostki, np. wypłaty stypendialne (głównie prawo administracyjne).

– spłaty kredytów i pożyczek zaciąganych lub gwarantowanych przez Skarb Państwa,

– wykup obligacji i innych papierów wartościowych,

– udzielanie pożyczek,

– objęcie akcji,

– wykup należności banków,

– lokaty,

– dopłaty do spłaty kredytów,

– umorzenia kredytów bankowych,

– subwencje dla gmin,

– dotacje,

– inne, prze w idziane przepisami prawa finansowego.

Wydatki budżetowe

Wszystkie wyżej wymienione formy wydatków budżetowych występują w budżecie państwa na 1994 r. (zob. ustawa budżetowa na rok 1994 z dnia 25 marca 1994 r.). Szczególne znaczenie i oryginalny reżim prawny mają dotacje i subwencje. Dlatego tym formom prawnym wydatków budżetowych poświęcimy nieco więcej miejsca.

Subwencje występują aktualnie tylko w jednej postaci: subwencji dla gmin. Część dotacji dotyczy także gmin (dotacje na zadania zlecone, dotacje na zadanie własne gmin). Zarówno subwencje, jak i wymienione dotacje, będąc wydatkami budżetu państwa są jednocześnie dochodami budżetów gmin. Dlatego są one szerzej omówione w części VII, rozdz. 4, 3., wraz z innymi dochodami gminy.

Dotacje przewidziane obowiązującym Prawem budżetowym można podzielić na podmiotowe i przedmiotowe. Przepisy nazywają tak wprost niektóre dotacje, dla innych używając tylko ogólnego określenia „dotacja”. W tym ostatnim przypadku dotacje mają z reguły podmiotowo-przedmiotowy charakter.

– przedmiotowe dla przedsiębiorstw i innych jednostek wytwarzają-cych określone rodzaje wyrobów lub świadczących określone rodzaje usług, skalkulowane według stawek jednostkowych. Ustawa budżetowa na 1993 r. z dnia 25 lutego 1993 r. (Dz. U. Nr 14, poz. 14 zm.: Dz,. U. Nr 109, poz. 487) ustaliła w tej grupie następujące dotacje:

– do posiłków sprzedawanych w barach mlecznych,

– do samochodów osobowych sprzedawanych w ramach przedpłaty,

– do nawozów wapniowych i wapniowo-magnezowych,

– do paliwa rolniczego,

– do autobusowych, międzymiastowych przejazdów pasażerskich,

– do kolejowych przejazdów pasażerskich,

– do podręczników do przedmiotów specjalistycznych w szkołach zawodo-wych i podręczników akademickich.

Stawki większości wymienionych dotacji oraz szczegółowe zasady i tryb ich udzielania ustala rozporządzeniem Minister Finansów (zob. odpowiednio: Dz. U. z 1991 r. Nr 43, poz. 191 Dz. U. z 1991 r. Nr 60, poz. 256, zm.: z 1993 r. Nr 48, poz. 220 Dz. U. z 1992 r. Nr 55, poz. 269. zm.: z 1993 r. Nr 41, poz. 186 Dz¦ U. z 1992 r. Nr 58, poz. 283, zm.: z 1993 r. Nr 76, poz¦ 361). Stawki, zasady i tryb udzielania dotacji do podręczników szkolnych i akademickich ustala natomiast Minister Edukacji Narodowej (zob. M.P. zz 1992 r. Nr 30,poz. 209). Wszystkie wymienione rodzaje dotacji mogą być przyznawane, z uwzględnieniem zasady równoprawności podmiotów gospodarczych, zarówno jednostkom państwowym, jak i niepaństwo-wym.

– Wymieniona zasada dotyczy także drugiego rodzaju dotacji, przewidzial- nych w Prawie budżetowym: dotacji na finansowanie zadań budżetowych rol-nictwa, kalkulowanych według stawek jednostkowych. Rodzaje tych zadań oraz wielkość dotacji ustala ustawa budżetowa. Według ustawy budżetowej na 1994 r. dotacja ta może być przyznawana na częściowe sfinansowanie: kosztów niektórych zadań w zakresie postępu biologicznego w rolnictwie, upowszechniania doradztwa rolniczego, zwalczania zakaźnych chorób zwierząt, monitoringu jakości produktów spożywczych, prac geodezyjno-urządzeniowych dla potrzeb rolnictwa, nawozów wapniowych z produkcji podstawowej i pozysku lokalnego, chemizacji rolnictwa, utrzymania urządzeń melioracji podstawowych, dla spółek wodnych realizujących zadania melioracyjne oraz ogrzewania warsztatów szkolnych gospodarstw pomoc-niczych szkół rolniczych, wykorzystywanych na cele dydaktyczne, nakładów inwestycyjnych w zakresie zaopatrzenia wsi w wodę i budowy urządzeń ściekowych oraz nakładów inwestycyjnych w zakresie melioracji wodnych podstawowych i szczegółowych.

– Trzecim rodzajem dotacji przewidzianych w Prawie budżetowym są dotacje dla jednostek niepaństwowych na zadania państwowe realizowane przez te jednostki. Większość tych dotacji ustala ustawa budżetowa, zaś rodzaje zadań dotowanych – Rada Ministrów (zob. uchwała nr 76 Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1992 r. w sprawie wykazu zadań, które mogą być zlecone jednostkom niepaństwowym – M.P. Nr 23, poz. 169).

– Kolejny rodzaj dotacji budżetowych przewidzianych prawem budżetowym to dotacje podmiotowe ustalone ustawą budżetową, innymi ustawami lub przepisami wydanymi na ich podstawie. Powoływana wyżej ustawa budżetowa na 1994 r. ustala następujące rodzaje dotacji podmiotowych:

– dla spółdzielni mieszkaniowych na dopłaty do centralnego ogrzewania i ciepłej wody oraz na usuwanie wad technologicznych, termorenowację i instalację urządzeń do pomiaru i regulacji zużycia ciepła i wody w spółdzielczych zasobach mieszkaniowych,

– dla Państwowej Agencji Atomistyki na dofinansowanie eksploatacji re-aktorów jądrowych przez Instytut Energii Atomowej w Świerku,

– na częściowe finansowanie kosztów bieżącego utrzymania i remontów infrastruktury kolejowej,

– na rozpoczęcie działalności Polsko-Niemieckiego Towarzystwa Wspie-rania Gospodarki S.A.

Przykładem dotacji budżetowych przewidzianych odrębnymi ustawami są dotacje dla szkół wyższych, o których mówi ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz- 385).

Pomimo, że niektóre z wymienionych dotychczas dotacji związane są z inwestycjami, Prawo budżetowe wyodrębnia dotacje na finansowanie inwestycji w szczególną grupę, zaliczając do nich finansowanie inwestycji:

– innych niż państwowe jednostki i zakłady budżetowe państwowych jednostek organizacyjnych, dla których zasady gospodarki finansowej są okre-ślone w odrębnych ustawach (np. szkoły wyższe),

– podmiotów gospodarczych,

– związanych z badaniami naukowymi i pracami badawczo-rozwojo-wymi.

Zostaw Komentarz