KLASYFIKACJE WYDATKÓW BUDŻETOWYCH. SIATKA POJĘĆ.

postheadericon KLASYFIKACJE WYDATKÓW BUDŻETOWYCH. SIATKA POJĘĆ.

Klasyfikację wydatków budżetowych można przeprowadzać według różnych kryteriów. Najbardziej znany jest podział wydatków z punktu widzenia celów (kierunków, zadań) wydatkowania środków. Można tu wyróżnić wydatki : na gospodarkę narodową, na cele socjalne i kulturalne, na administrację, wymiar sprawiedliwości, policję i obronę narodową (władcze) oraz na obsługę długów państwowych.

Podział wydatków na inwestycyjne i bieżące wiąże się z przeznaczeniem wydatków na inwestycje lub bieżące funkcjonowanie. Tak więc do pierwszej grupy zalicza się wydatki na zakup i montaż środków trwałych, ich odtwarzanie, roboty budowlane itp. Wydatki bieżące to wydatki na prowadzenie, utrzymanie i eksploatację istniejących urządzeń oraz wszystkie wydatki inne, związane z bieżącym funkcjonowaniem. Do wydatków inwestycyjnych najczęściej zalicza się także wydatki na remonty kapitalne, zaś do wydatków bieżących – wydatki na remonty bieżące.

Podział wydatków na osobowe i rzeczowe, wiąże się z rozróżnianiem wydatków na wypłaty dlapracowników (wynagrodzenia, premie, świadczenia itp.), nazywane osobowymi oraz na zakup przedmiotów i urządzeń (np. materiały biurowe, maszyny do pisania itp.), zwane rzeczowymi. Nie zawsze wydatki bieżące mają charakter osobowych, a inwestycyjne – rzeczowych zależności są tu owiele bardziej skomplikowane.

Inny podział wydatków, to wyróżnianie wydatków odpłatnych i nieodpłat-nych. Wydatki odpłatne to te, które związane są z wzajemnym świadczeniem ze strony adresata wydatku (np. zakup materiałów, zapłata za pracę), zaś nieodpłatne mają charakter jednostronny i nie są związane z wzajemnym świadczeniem na rzecz państwa czy samorządu, np. stypendium, zasiłek. Wydatki odpłatne dzieli się wewnętrznie na trzy grupy: a) wydatki na wynagrodzenia pracowników, b) wydatki za dostawy, roboty i usługi, c) wydatki odszkodowawcze za wywłaszczone nieru-chomości, zakwaterowanie wojska itp. Natomiast wydatki o charakterze nieodpłat-nym dzieli się na dwie grupy: a) na rzecz osób fizycznych, b) na rzecz innych podmiotów.

Z prawnego punktu widzenia wydatki budżetowe można podzielić na wy-datki dokonywane w trybie prywatno-pawnym (np. zapłata za nabycie towarów i usług) oraz wydatki dokonywane w trybie publiczno-prawnym. Te ostatnie dzieli się z kolei na dwie grupy pozostające pod rządami prawa budżetowego oraz oparte o przepisy innych gałęzi prawa (np. stypendia, emerytury itp.).

Wśród wydatków pozostających pod rządami prawa budżetowego na szczególną uwagę zasługują dotacje i subwencje, niestety, przepisy prawa budże- towgo nie zawsze jasno i konsekwentnie rozróżniają te formy wydatków. Najogól-niej można przyjąć za T. Dębowską-Romanowską (Zagadnienia prawne wydatków publicznych na rzecz osób trzecich, Łódź 1993, s. 41 i nast.), że przez dotacje należy rozumieć wszelkie świadczenia dokonywane z budżetu podmiotu pub-licznego na rzecz osób trzecich na podstawie norm prawa budżetowego lub odrębnych materialno-prawnych norm prawa finansowego w trybie władczym, natomiast przez subwencje można rozumieć świadczenia publiczno-pra- wne państwa na rzecz innych podmiotów publiczno-prawnych, będących prawno-finansowym odbiciem ustrojowego podziału zadań publicznych pomiędzy państwo a te podmioty. Powoływana Autorka proponuje dla przesunięć środków wewnątrz systemu budżetowgo używać terminu transfer podkreślając techniczno-organizacyjny, a nie prawno-majątkowy ich charakter. Takie stanowisko nie znajduje jednak odbicia w obowiązującym prawie budżetowym.

W literaturze przedmiotu i obowiązującym ustawodawstwie dotacje dzieli się najczęściej na podmiotowe i przedmiotowe. Dotacje podmiotowe różnicowane są w zależności od dotowanego podmiotu i jego cech, natomiast dotacje przedmiotowe wiążą się z dotowanym zadaniem, jego zakresem i charakterem. De facto większość dotacji ma charakter pośredni, podmiotowo-przedmiotowy.

Zostaw Komentarz