Organy zarządzania finansami publicznymi

postheadericon Organy zarządzania finansami publicznymi

Władztwo finansowe należy przede wszystkim do parlamentu (Sejmu i Senatu), który tworzy przepisy prawne normujące finanse publiczne. W gestii parlamentu znajduje się również autoryzacja projektów programów i planów finansowych. Parlament – przy pomocy komisji i Najwyższej Izby Kontroli – analizuje i ocenia funkcjonowanie finansów publicznych.

Operatywne zarządzanie finansami publicznymi spoczy wajednak narządzie jako organie wykonawczym. Niektóre jego kompetencje w dziedzinie finansów są głównie obowiązkami wobec parlamentu. Inne kompetencje zostały przypisane organom wyspecjalizowanym w dziedzinie finansów, a więc głównie Ministrowi Finansów oraz Prezesowi NBP, a także niektórym innym ministrom (np. Ministrowi Współpracy Gospodarczej z Zagranicą, Ministrowi Przekształceń Własnościowych, kierownikowi Centralnego Urządu Planowania). Problem tkwi w tym, że dokonany podział zadań i kompetencji jest raczej przypadkowy i nie wyraża żadnej, świadomie wybranej, koncepcji organizacji zarządzania finansami publicznymi. Świadczy o tym chociażby to, że akty prawne normujące status organów zarządzania finansami publicznymi pochodzą sprzed czerwca 1989 r. i były wydawane w różnych latach, a więc bez wzajemnego powiązania.

Status prawny Ministra Finansów określiły przepisy ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o urzędzie Ministra Finansów oraz o urzędach i izbach skarbowych (Dz¦ U. Nr 45, poz. 289zpóźr,.zm.). Uznano go za naczelny organ administracji państwowej kierujący sprawami finansowymi gospodarki narodowej oraz oddziałujący na jej funkcjonowanie i rozwój, stosownie do potrzeb społecznych i gospodarczych, zgodnie z polityką państwa. Zakres działania Ministra Finansów został określony stosownie do wymogów gospodarki sterowanej dyrektywnie przez państwo i przy uwzględnieniu ówczesnej struktury podmiotowej gospodarki. W polu działania

Ministra Finansów znalazły się więc sprawy z dziedziny planowania finansowego, budżetu, podatków i innych świadczeń pieniężnych na rzecz budżetu, prowadzenie polityki finansowej wobec różnych sektorów gospodarki, sprawy rachunkowości, księgowych i kontroli skarbowej, nadzorowanie ubezpieczeń gospodarczych oraz gier losowych, obsługa długów państwowych, koordynacja realizacji polityki dewizowej, kredytowej i płatniczej w obrotach z zagranicą.

Pozornie wygląda to więc na szeroki zakres działania, przy czym w wielu wypadkach chodzi raczej o współdziałanie Ministra Finansów z innymi organami, do czego został on ustawowo zobowiązany. Dotyczy to m.in. współdziałania z NBP w przygotowaniu założeń i realizacji polityki pieniężno-kredytowej państwa. To zadanie przestało jednak być w pełni aktualne po zmianie statusu centralnego banku państwa (Dz. U. z 1992 r. Nr 72, poz. 360 zpóźn. zm.). To samo odnieść można do innych postanowień ustawy, która mimo nowelizacji nie jest aktualna w świetle innych, później wydanych ustaw. Dotyczy to m.in. reprezentowania przez Ministra Finansów Skarbu Państwa w zakresie gospodarowania mieniem ogólnonarodowym. Postanowienie to utraciło swój sens po utworzeniu urzędu Ministra Przekształceń Własnościowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 51, poz. 299) i Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (Dz.U. z 1991 r. Nr 107, poz¦ 464 z późn.zm.). Inny jest również charakter zadań Centralnego Urzędu Planowania (Dz. U. z 1988 r. Nr 41, poz. 327, zm. z 1990 r. Nr 87, poz. 505), niż Komisji Planowania przy Radzie Ministrów, z którą miał współdziałać Minister Finansów. Jedynie zakres działania innego partnera Ministra Finansów, tj. Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą nie uległ większym zmianom (Dz.U. z 1987 r. Nr 33, poz. 176, zm. 1989 r. Nr 75, poz. 445).

Urząd Ministra Finansów wymaga więc innego kształtu, związanego z warunkami gospodarki rynkowej. Określenie to nie może być podejmowane w izolacji od takich problemów, jak udział Skarbu Państwa w gospodarce i jego prawna reprezentacja, funkcja centralnego banku państwa, model organizacyjny urzędu ministra gospodarki, rola centralnego organu planowania, status prawny ministróww i wojewodów w zarządzaniu finansami publicznymi itd.

Nie jest rozwiązaniem tego zagadnienie przyjęcia nowej struktury organizacyjnej Ministerstwa Finansów (Dz. U. z 1993 r. Nr 52, poz. 241). Jest ona co prawda bardziej dostosowana do obecnej rzeczywistości niż poprzednia struktura, jednak pozostaje w sprzeczności z ustawowym określeniem zakresu zadań Ministra Finansów w ustawie z 1982 r.

W Ministerstwie Finansów utworzono następujące departamenty i biura: 1) Gabinet Ministra, 2) prawny, 3) budżetu państwa, 4) finansowania sfery budżetowej, 5) polityki finansowej i analiz, 6) długu publicznego, 7) rachunkowości, 8) finansów gospodarki narodowej, 9) finansów gospodarki żywnościowej, 10) podatków pośrednich, 11) podatków bezpośrednich i opłat, 12) organizacji i nadzoru podatkowego, 13) kontroli skarbowej, 14) zagraniczny, 15) polityki dewizowej, 16)

systemu bankowego i instytucji finansowych, 17) ubezpieczeń, 18) spraw obronnych, 19) informatyki, 20) biuro pełnomocnika rządu ds. zadłużenia zagranicznego wobec banków komercyjnych, 21) biuro Skarbu Państwa, 22) Biuro Administra- cyjno-Budżetowe, 23) Zespół ds. Reformy Systemu Podatkowego, 24) Zespół ds. Gier Losowych i Zakładów Wzajemnych. Ponadto w Ministerstwie Finansów działa Generalny Inspektorat Kontroli Skarbowej.

Minister Finansów nadzoruje działalność takich jednostek organizacyjnych, jak: Instytut Finansów, Ośrodek Doskonalenia Zawodowego Kadr Resortu Finansów, Zakład Obsługi Ministerstwa Finansów, Ośrodek Szkoleniowy Ministerstwa Finansów. Ponadto, Minister Finansów jest organem założycielskim dla Polskiego Monopolu Loteryjnego i dla Drukarni Skarbowej.

Zostaw Komentarz