Podatek od spadków i darowizn

postheadericon Podatek od spadków i darowizn

Należy do typowych podatków majątkowych, wymierzanych od przyrostu substancji majątkowej, nabytej w sposób nieodpłatny (poprzez spadek, zapis, darowiznę). Jest pobierany na podstawie ustawy z 28.07.1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz,. U. Nr 45, poz. 207 zm. 1989 r. Nr 74, poz. 443 i z 1991 r. Nr 82, poz.. 368). Jego podatnikami są obecnie tylko osoby fizyczne, które nabywają własność rzeczy znajdujących się w Polsce lub praw majątkowych wykonywanych w kraju, a nabycie następuje w drodze spadku, zapisu, darowizny oraz dyspozycji wkładem oszczędnościowym na wypadek śmierci. Jest także pobierany w sytuacji nabycia przez osoby fizyczne prawa własności przez zasiedzenie.

Ograniczony obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn dotyczy obywateli państw obcych i osób nie mających w Polsce miejsca stałego pobytu i polega na opodatkowaniu nabycia własności i praw majątkowych znajdujących się lub wykonywanych w Polsce. Jeżeli jednak nabywcąjest obywatel polski lub osoba majaca miejsce stałego pobytu w Polsce, to podlega wówczas tzw. nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, a więc niezależnie od miejsca położenia lub wykonywania nabytych praw.

Przedmiotem opodatkowania jest nabycie własności rzeczy lub praw ma-jątkowych uzyskanych w sposób nieodpłatny. Przedmiotowy i podmiotowy zakres opodatkowania jest jednak w istotny sposób zawężony przez liczne zwolnienia wymienione w ustawie. W części dotyczą one wszelkich podmiotów (np. nabycie praw autorskich, księgozbiorów i kolekcji sztuki nabycie spadku za granicą, o ile należności zostały zrealizowane za pomocą urzędu konsularnego). Są jednakże zwolnienia, które przysługują osobom zaliczonym do I lub do I i II grupy podatkowej, przy czym część z tych zwolnień ma charakter okresowy (terminowy), inne zaś są udzielane bezterminowo. Chodzi tutaj w szczególności o dziedzinę warsztatów pracy (gospodarstw rolnych, urządzeń niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej). Dla obdarowanych zaliczanych do I grupy podatkowej są to także zwolnienia z opodatkowania darowizn pieniędzy lub innych rzeczy przeznaczonych na cele związane z budownictwem mieszkaniowym.

Podstawę opodatkowania stanowi wartość netto (czyli po potrąceniu długów i ciężarów) nabywanych rzeczy i praw majątkowych, liczona z reguły w cenach rynkowych lub według szczegółowych zasad (rozporządzenie Ministra Finansów z 18.06.1993 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. Nr 59, poz. 271).

Stawki podatkowe sa różne ze względu na przedmiot opodatkowania. Dla nabycia własności rzeczy przez zasiedzenie jest to stawka stała, wynosząca 12% wartości brutto podstawy opodatkowania. W pozostałych wypadkach są to stawki progresywne szczeblowane, których wysokość jest różna w zależności od grupy, do której zalicza się nabywca rzeczy lub praw majątkowych.

Ustawa wyróżnia trzy grupy podatkowe. Do I grapy należą: małżonkowie oraz bliscy krewni, tj. zstępni, wstępni, rodzeństwo oraz powinowaci: pasierbowie, zięć, synowa, ojczym, macocha i teściowie. Dla tej grupy podatników minimum wolne od podatku wynosi 39.755.000 zł, a stawki: kwotowe od 3,5 min zł do 20,79 min zł plus procent od nadwyżki (od 5 do 19%). Do II grupy należą podatnicy pozostający w dalszym stopniu pokrewieństwa lub powinowactwa: zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa małżonków oraz małżonkowie innych zstępnych. Dla tej grupy podatników minimum wolne od podatku wynosi 29.820.000 zł, a stawki: kwotowe od 2,97 min zł do 37,8 min zł plus procent od nadwyżki (od 11 do 32%). Dla III grupy, obejmującej wszystkich innych nabywców (w tym osoby obce) minimum wolne od podatku wynosi 19.230.000 zł, a stawki podatkowe: kwotowe od 4,59 min zł do 54,81 min zł plus procent od nadwyżki (od 17 do 45%, jednakże nie więcej niż 40% podstawy opodatkowania).

Uwzględnienie w podstawie wymiaru czynnika rodzinnego ma istotne znaczenie ze względu na ochrronę tej instytucji w prawie, a także z powodów ekonomicznych. Chodzi bowiem o w miarę sprawiedliwe opodatkowanie majątku, który jest najczęściej dorobkiem nie tylko spadkodawcy, lecz także osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i przyczyniających się przez to do powiększania lub utrzymania majątku będącego następnie przedmiotem opodatkowania. Dlatego też ustawa o podatku od spadków i darowizn w sposób szczególny traktuje ulgi mieszkaniowe. Koresponduje to bowiem bezpośrednio z faktyczną sytuacją mieszkaniową w Polsce oraz ze sposobami dochodzenia do samodzielnych mieszkań. Stosowanie tego rodzaju ulg jest jednakże związane z zachowaniem określonych warunków wymienionych w ustawie.

Zostaw Komentarz