Podatki konsumpcyjne

postheadericon Podatki konsumpcyjne

Podatki konsumpcyjne mogą występować w różnych formach, czemu towa-rzyszy różna technika wymiaru i poboru. Najbardziej rozpowszechnionymi formami podatków konsumpcyjnych są akcyzy, obciążające niektóre artykuły masowego spożycia. Pobiera się je od wartości towaru według stawki proporcjonalnej. Akcyzy najczęściej pobiera się od sprzedawcy w chwili wypuszczenia opodatkowanego towaru do obrotu. Umożliwia to wkalkulowanie akcyz w cenę i przerzucenie podatku na konsumenta (por. szerzej Z. Jaśkiewicz, Teoria akcyzy w Polsce Ludowej, Sopot 1963).

Opodatkowanie konsumpcji odbywa się również za pomocą monopoli skar-bowych (fiskalnych). Polegają one na wyłączności prowadzenia przez państwo działalności produkcyjnej w zakresie niektórych artykułów, gdy gospodarka narodowa nie jest znacjonalizowana. W cenie towaru monopolowego (np. wyroby spirytusowe, wyroby tytoniowe) mieści się wówczas tzw. opłata monopolowa, która spełnia rolę stawia podatku konsumpcyjnego.

Opodatkowanie konsumpcji występuje również w postaci niektórych rodzajów ceł, w szczególności ceł przywozowych. Dzięki nim następuje opodatkowanie spożycia artykułów zagranicznych lub artykułów produkowanych w kraju z udziałem artykułów pochodzenia zagranicznego.

Pod względem podmiotowym podatki możemy podzielić na podatki pobierane od osób fizycznych i na podatki od osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej. Podział ten ma swój sens, ze względu na potrzebę zróżnicowania konstrukcji podatków z powodu pewnych odmiennych właściwości wymienionych podmiotów podatkowych.

W gospodarce planowej podstawowy charakter miał podział podatków ze względu na rodzaj własności sektora gospodarczego. Równolegle funkcjonowały bowiem podatld od jednostek państwowych oraz od spółdzielni, a także od jednostek gospodarki nieuspołecznionej. Ponadto inaczej traktowano tzw. opodatkowanie ludności. Obecnie podział podatków ze względu na sektory gospodarcze stracił rację bytu. Nie można natomiast odmówić zasadności utrzymywania podziału podatków na podatki obciążające podmioty gospodarcze i na podatki obciążające ludność (poza działalnością gospodarczą). Dla celów analitycznych jest to podział bardzo istotny, ponieważ opodatkowanie ludności powinno być analizowane na tle całokształtu obciążeń publicznoprawnych ludności (por. W. Łączkowski, Problemy opodatkowania ludności w Polsce, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1991, nr 1). Ponadto opodatkowanie nie powinno przekraczać pewnych racjonalnych granic czasami określa się je nawet mianem granic społecznych. Jest to problem będący przedmiotem różnych interpretacji i propozycji autorskich (por. W. Łączkowski, Granice opodatkowania, /w:/ System podatkowy. Zagadnienia teoretyczno-prawne, Łódź 1992).

Zostaw Komentarz