Problematyka podatkowego stanu

postheadericon Problematyka podatkowego stanu

Problematyka podatkowego stanu faktycznego podjęta została zresztą dość późno (por. A. Kostecki, Teoria podatkowego stanu faktycznego w zachodnioeuro-pejskiej doktrynie prawa podatkowego, /w:/ System podatkowy. Zagadnienia teo- retyczno-prawne, Łódź 1992). W nauce polskiej podjęta została przez R. Mastal- skiego (Ustalenie podstawy wymiaru podatku w polskim postępowaniu podatkowym, Wrocław 1975), dla którego pojęcie podatkowego stanu faktycznego pokry wa się z zakresem pojęcia przedmiotu podatku. Inaczej do tej kwestii podchodzi A. Kostecki (Podatkowy stan faktyczny, /w:/ Studia z zakresu polityki finansowej i prawa finansowego, Wrocław 1992, s. 129 i n.), dla którego w ramach stanu faktycznego, objętego przedmiotem opodatkowania, wyodrębnić należy co najmniej dwa elementy: określone zachowanie się podmiotu podatkowego, a nadto występujący z reguły obiekt tego zachowania, stanowiący punkt odniesienia prawie każdego zachowania się i traktowany często właśnie jako właściwy przedmiot opodatkowania (Element konstrukcji instytucji podatku, op.cit., s. 177-179). Temu stanowisku sprzeciwiał się R. Ciałkowski (Terminologiczne aspekty konstrukcji podatku, /w:/ System podatkowy. Zagadnienia teoretyczno-prawne, Łódź 1992) twierdząc, że określając „przedmiot” podatku trzeba także uwzględnić zarówno

„obiekt”, jak i „źródio” podatku brak rozróżnienia między tymi trzema terminami nie tylko może powodować nieporozumienia w rozważaniach teoretycznych, ale przede wszystkim rzutuje na precyzyjność i poprawność norm prawno-podatko-wych.

W naszym przekonaniu przedmiotu podatku nie należy utożsamiać ze źródłem podatku, czyli zasobem środków pieniężnych, z którego podatnik lub inne osoby zobowiązane opłacają podatek. Źródłem tym jest zawsze dochód lub majątek (nie wykorzystany dochód z ubiegłych okresów) podatnika lub osoby odpowiedzialnej za płatność podatku, niezależnie od tego, o jaki podatek chodzi.

W zależności od założeń polityki społecznej i gospodarczej państwa za przedmiot opodatkowania mogą być uznane różne stany faktyczne. Dadzą się one uogólnić w następujące grupy zjawisk: osiąganie przychodu, osiąganie dochodu, nabycie, posiadanie lub zbycie majątku wydatkowanie dochodu (konsumpcja oraz inwestycje). Są to stany podstawowe, obok których mogą powstać inne, ponieważ przedmiotem podatku może być każde zjawisko i sytuacja (np. narodziny lub śmierć człowieka) stanowiące fakty prawne (zdarzenie lub zachowanie).

Ustawodawca danego państwa może uczynić przedmiotem podatku wszystkie cztery stany faktyczne, bądź tylko niektóre z nich. Dla opodatkowania danego stanu faktycznego ustawodawca może wprowadzić jedną konstrukcję podatkową (jeden podatek) bądź kilka różnych form obciążeń. W związku z tym rodzaj i ilość podatków w danym państwie może być różna, co często uniemożliwia pełną porównywalność systemów podatkowych. Wreszcie trzeba dodać, iż nie są obojętne związki pomiędzy konstrukcjami poszczególnych podatków. Pełna spójność i zgodność pomiędzy konstrukcjami podatkowymi jest niezbędnym elementem systemu podatkowego, o czym będzie jeszcze mowa dalej.

Dla wymiaru podatku niezbędne jest skonkretyzowanie przedmiotu podatku, czyli ustalenie podstawy opodatkowania. Jest to ilościowe ujęcie przedmiotu podatkowego, wyrażone najczęściej w jednostkach pieniężnych, rzadziej zaś w jednostkach naturalnych. Podstawa opodatkowania nie tylko umożliwia wymiar podatku, lecz niekiedy również decyduje o powstaniu lub istnieniu obowiązku podatkowego. Ustawodawca określa bowiem, od jakiej kwoty podstawy opodatko-wania lub jakiej wysokości jednostki naturalnej (np. hektara gruntu lub m“ powierzchni budynku) istnieje obowiązek podatkowy. Można zatem podlegać opodatkowaniu ze względu na określenie podmiotu i przedmiotu opodatkowania, lecz nie podlegać ze względu na rozmiary podstawy opodatkowania.

Ze względu na stosunek, w jakim normatywne określenie podstawy opodat-kowania do normatywnego określenia przedmiotu opodatkowania wyróżnia się (A. Kostecki, Elemenety konstrukcji…, oop.cit., s. 179 i nast.) cztery typy wypowiedzi normatywnych: 1) nawiązuje do tej części przedmiotu opodatkowania, która określa przedmiot zachowania się podmiotu podatkowego (np. „wartość netto nabytego spadku”) 2) powtarza określenie przedmiotu opodatkowania (np. „dochód osiąg-

Zostaw Komentarz