Teorie podatków

postheadericon Teorie podatków

Poglądy na temat podatków zwykło się ujmować mianem teorii podaticów. Nie jest to podejście w pełni uzasadnione, ponieważ nie wszystkie z głoszonych poglądów dotyczą stricte zagadnień teoretycznych dotyczących budowy podatków oraz ich funkcji, a także skutków opodatkowania. Zwykło się też przyjmować, że teorie podatkowe są głoszone od dawna, począwszy od starożytności aż po czasy współczesne. Jeśli jednak bliżej przyjrzymy się owym teoriom, to z łatwością spostrzeżemy, że są one poświęcone różnym aspektom opodatkowania.

Są to bowiem poglądy uzasadniające celowość pobierania podatków. Są to poglądy dotyczące zasad podatkowych, na których powinien opierać się racjonalny system podatkowy. Są to poglądy dotyczące budowy systemu podatkowego państwa, który w szczegółach powinien rozstrzygnąć szereg zagadnień, jak np. granice opodatkowania, przerzucalność podatków, reakcje opodatkowanych na podatki,

zdolność podatkową itp. Są to także poglądy na temat funkcji podatków, a zwlaszca wykorzystywania tych urządzeń w roli interwencyjnej. Mianem teorii podatków należałoby obejmować także te poglądy, które dotyczą stricte elementów konstru-kcyjnych podatku. Oddzielnie wymienić trzeba poglądy dotyczące teorii wymiaru i poboru podatków (postępowania podatkowego).

W sumie jest to więc olbrzymia gama problemów, które są przedmiotem rozważań na przestrzeni wieków, a więc w zmiennych warunkach ustrojowych i gospodarczych. Trzeba zatem zastosować pewne kryteria metodologiczne, według których można analizować teorie podatków. Współcześnie wykształciły się nastę-pujące kierunki: historyczny, ekonomiczno-finansowy, matematyczny, prawniczy, porównawczy.

Kierunek historyczny wskazuje na pojawianie się różnych form pobierania dochodów publicznych, na pierwsze pomniki prawa podatkowego, na klasowy charakter opodatkowania oraz na różne odcienie ideologii, za pomocą której uzasadniano konieczność poboru podatków (teorie moralne, teorie wojny, teorie ubezpieczenia, teorie potrzeb publicznych). Ten kierunek jest najczęściej uprawiany, ponieważ znajduje wdzięczny materiał analityczny w postaci licznych dzieł historycznych.

Kierunek ekonomiczny dotyczy analizowania podatków jako kategorii eko-nomicznej. W tym znaczeniu podatki były przedmiotem teorii fizjokratów (idea podatku jedynego), następnie zaś liberałów w XVIII i XIX w. oraz zwolenników interwencjonizmu państwowego. Podatek analizowano na tle innych kategorii ekonomicznych, jak cena, koszt, procent, płaca, zatrudnienie, dochód narodowy itd. Taki nurt występuje również współcześnie w ramach poglądów neołiberałów i neokeynsistów.

Kierunek matematyczny jest uprawiany przez część ekonomistów, którzy wykorzystując zdobycze techniki i możliwości prowadzenia różnego rodzaju ra-chunków symulacyjnych zajmują się analizą i oceną opodatkowania w skali mikro- i makroekonomicznej. W tym celu stosują wzory i tabele matematyczne oraz zasady ekonometrii.

Inny charakter ma kierunek prawniczy. Jest on poświęcony analizie fun-kcjonowania prawa podatkowego. Wiąże się także z wysuwaniem postulatów dotyczących prawnych reguł budowy systemu podatkowego i doskonalenia jakości aktów normatywnych z dziedziny podatków. Sporo miejsca zajmuje również problematyka prawna postępowania podatkowego, w tym kontroli decyzji podat-kowych i orzecznictwa podatkowego.

Porównawczy kierunek badania podatków jest koniecznością związaną nie tylko ze względami poznawczymi. Wynika natomiast z obecnego układu gospo-darczego na świecie. Jest on związany z międzynarodowym podziałem pracy i specjalizacją gospodarczą, a także z funkcjonowaniem międzynarodowych ugru-powań państw. W tym układzie potrzebna jest dogłębna znajomość krajowych systemów podatkowych oraz ich harmonizacja w ramach powstałych układów międzynarodowych.

One Response to “Teorie podatków”

Zostaw Komentarz