Zasada szczegółowości a klasyfikacja budżetowa

postheadericon Zasada szczegółowości a klasyfikacja budżetowa

Zasada szczegółowości budżetu postuluje, aby budżet ustalany był i wyko-nywany z podziałem szczegółowym dochodów i wydatków, a nie tylko w ujęciu ogólnym. Realizacji tego postulatu służy w praktyce klasyfikacja budżetowa.

Budżet jest planem dyrektywnym, poza tym ma do spełnienia cały szereg funkcji, o których była mowa wcześniej. Gdyby więc budżet uchwalać wyłącznie w ogólnym ujęciu dochodów i wydatków nie byłoby możliwe realizowanie jego istoty, nie byłoby możliwe jego precyzyjne wykonywanie (i tym samym realizacja obowiązków związanych z wykonywaniem budżetu), nie byłaby możliwa jego kontrola i umożliwiająca ją sprawozdawczość.

– Odbicie zasady szczegółowości budżetu w obowiązującym Prawie budżetowym

Obowiązujące Prawo budżetowe z dnia 5 stycznia 1991 r. stanowi, że dochody i wydatki budżetu państwa oraz budżetów gmin klasyfikuje się według:

-działów – odpowiadających podstawowym dziedzinom działalności (a więc np. oświata i wychowanie, ochrona zdrowia, nauka itp.),

-rozdziałów – odpowiadających określonym grupom jednostek organiza-cyjnych lub zadań budżetowych (np. w dziale „leśnictwo” rozdz. parki narodowe, w dziale „nauka” rozdz. archiwa naukowe, stowarzyszenia naukowe itp.),

-paragrafów – odpowiadających określonym źródłom dochodów i rodza-jom wydatków budżetowych (np. podatek od nieruchomości, wynagrodzenia itp.).

W obowiązującym Prawie budżetowym dla dochodów i wydatków budżetu państwa stosuje się także klasyfikację na części, które obejmują dochody i wydatki poszczególnych: naczelnych organów władzy państwowej (np. Kancelaria Sejmu RP, Kancelaria Senatu RP), naczelnych i centralnych organów administracji pań-stwowej (np. Ministerstwo Finansów) oraz zadania ogólne, nie przypisane jedno-stkom wyżej wymienionym (w tym rezerwy ogólne i celowe oraz subwencje ogólne dla gmin).

Szczegółowe zasady klasyfikacji budżetowej oraz zaliczania poszczególnych dochodów i wydatków do przedziałek klasyfikacji budżetowej ustala w drodze rozporządzenia Minister Finansów (zarówno dla budżetu państwa, jak i dla budżetów gmin).

Istnieje zasadnicza różnica między klasyfikacją budżetu dla potrzeb wyko-nywania budżetu (wówczas wchodzi w grę pełna klasyfikacja budżetowa) oraz dla potrzeb jego uchwalania. W tym drugim przypadku wymaga się z reguły uchwala-nia budżetu w mniejszej szczegółowości klasyfikacyjnej, i tak:

– dla budżetu państwa obowiązujące Prawo budżetowe przewiduje jego uchwalanie z podziałem na:

– dochody budżetu państwa w podziale na ważniejsze źródła tych dochodów,

– wydatki budżetu państwa w podziale na poszczególne części obejmujące naczelne i centralne organy władzy i administracji -a w ramach części, w podziale na działy klasyfikacji budżetowej,

– część zbiorczą budżetu państwa, obejmującą budżety wojewodów, z po-działem na działy i województwa,

– wydatki budżetu państwa na zadania zlecone gminom w podziale na ministerstwa zlecające te zadania i na poszczególne działy klasyfikacji budżetowej oraz dochody związane z tymi zadaniami,

– nadwyżkę dochodów nad wydatkami budżetu państwa i przewidywane jej przeznaczenie na niedobór budżetu państwa lub źródła jego pokrycia,

– kwotę subwencji ogólnych dla gmin w ujęciu zbiorczym,

– kierunki prywatyzacji majątku państwowego oraz przeznaczenie środków uzyskanych z tego tytułu,

– wielkość przyrostu zadłużenia z tytułu udzielonych kredytów.

– Wyjątki od zasady szczegółowości budżetu w obowiązującym Prawie budżetowym i ich uzasadnienie

– Układ wykonawczy budżetu jest szczegółowym planem dochodów i wydatków budżetu, opracowanym przez organy administracji, w celu uszczegóło-wienia uchwalonego budżetu państwa lub gminy. Układy wykonawcze opracowują: kierownicy organów objętych poszczególnymi częściami budżetu (np. ministrowie, szefowie centralnych urzędów), woje wodo wie,zarząd gminy.

Uzasadnienie tego wyjątku wiąże się z niemożnością i niecelowością rozpa-trywania i uchwalania budżetów w pełnej szczegółowości przezz poszczególne, kolegialne organy władzy. Nie mają one bowiem możliwości szczegółowego wniknięcia w pełny podział dochodów i wydatków budżetu, a prezentacja tym organom budżetu w pełnej szczegółowości mogłaby utrudniać ich pracę, zacie-mniając obraz podstawowych proporcji budżetu. Jest to więc wyjątek zgodny z zasadą racjonalnej pracy poszczególnych organów państwa i samorządu.

-Prowizorium budżetowe, jest zarówno wyjątkiem od zasady szczegóło-wości budżetu, jak i od kilku innych zasad budżetowych (m.in.zasady roczności). W uproszczeniu oznacza ono tymczasowy budżet, uchwalany w kwotach ogólnych (w niepełnej klasyfikacji budżetowej) na okres kilku miesięcy.

Obowiązujące Prawo budżetowe stanowi w tym względzie, iż prowizorium budżetowe stosuje się w budżecie państwa w przypadku gdy Rada Ministrów z ważnych przyczyn nie może przedstawić Sejmowi i Senatowi projektu ustawy budżetowej do 15 listopada roku poprzedzającego rok budżetowy. Prowizorium budżetowe powinno – w myśl obowiązującego prawa – zawierać niezbędne dane o dochodach i wydatkach budżetu państwa na rok budżetowy lub na określoną jego część, w układzie i szczegółowości umożliwiającej funkcjonowanie państwowych jednostek budżetowych i zakładów budżetowych do czasu uchwalenia ustawy budżetowej oraz upoważnienie do zaciągania kredytu bankowego.

Zostaw Komentarz